|
|
||||
|
|
||||
|
 |
||||
|
 |
مطالبي
درموردبلدرچين
ازكتب مختلف
وخواص طبي آن
(
دراين
نوشتارهركجا
( ت ) گذاشته شده
است مخفف نام
تاج بخش است )
بلدرچين
baldarchin نام
ديگرآن كرك kark
فرهنگ
معين
كرك ،
مرغي ازتيهو
كوچكتركه به
عربي سلوي
وبه تركي
بلدرچين
گويندش (
برهان قاطع)
بلدرچين (
ب د ) مأ
خوذ ازتركي ،
پرنده ايست
وحشي وحلال
گوشت ( نحبس ،
بدبده ،
بودنه ، سلوي
، سمانه ،
سمانات ،
قتيل الرعد،
كرك ، ورتاج ،
ورتيج ، ولج ،
ولچ ) (لغت نامه
دهخدا حرف
س )
سمانه (
سماني ت
):
پرنده
ايست كوچك
وآنرابه تركي
بلدرچين وبه
لغت ديگركرك
خوانند
ودرعربي
نيزهمين معني
دارد. پرنده
كوچكي است كه
بيشتردرگندم
زار ها مي
باشد وبه آن
كرك وبلدرچين
نيزگويند ( به
نقل از ناظم
الاّطباء ) (
ومن وسلوي
براي ايشان
بخواست وآن
ترانگبين است
وسمانه - مجمل
التواريخ
والقصص )
چون مست
شود زباده حق
شهباز
شودكهين
سمانه ( لغت
نامه دهخدا
حرف س )
بلدرچين belderchin يا بدبده badbade
،
نام پرندگان
كوچك برقديم
وبرجديد شبيه
كبك كه
دردشتها
ومزارع
وكوهستانها
به سرمي برند.
خوراك
بلدرچين دانه
ها وحشرات
است .
( دايره
المعارف
فارسي، مصاحب
)
سماني (
وشم ،
بلدرچين ):
محتاج به
معرفي نيست .
مفاصل
ازخوردن گوشت
بلدرچين شايد
كشيدگي ( تمدد)
وترنجيدگي
روي
دهد.انگيزه
اش نه اين است
كه ازخربق
ميخورد . بلكه
اين تاثير
ازگوهري است
كه دراو
موجود است
. واگرخربق
مي خورد ازآن
است كه با
خربق هم مزاج
است .
( قانون
ابن سينا
كتاب دوم
ترجمه هژاره )
خربق سفيد
نيزدرعلاج
ربو
بسيارمفيداست
.استفاده
ازخربق
دربيماريهاي
سينه هيچ جاي
بيم نيست
ونبايد گمان
بد درباره آن
داشته باشي . (
قانون ، كتاب
سوم ، بخش اول )
گوشتي كه
خوردنش
براي
بيماران(
ربو) خوب است
عبارت است
ازماهي
سنگلاخي
كه
دررودخانه
زندگي مي كند
، گوشت گنجشگ
، كبك ، دراج(
ايضاً قانون
كتاب سوم ،
بخش اول )
سمانه
سماني اشتقاق
آن از سما
يعني آسمانه
است شايد
ريشه اصلي آن
آسمان باشد
ومرغ آسماني
است (ت)
-
ربق گياهي
است ازتيره
آلاله ،
انواع
بسياردارد كه
مهمترين آنها
دونوع سفيد
وسياه است .
(فرهنگ معين)
-
ربو ، تنگي
نفس ، آسم ( ت )
علاج ربو1:
اندر همه
انواع شورباء
خروس پيردهد
وشورباء كنجشگ
.كبك ودارج .
تذرو وخرگوش
، آهو وگوزن .
(ص377 نسخه
خطي العراض
الطبيه
والمباحث
العاليه
سيداسماعيل
جرجاني522-531 هق)
سلوي
اكثراطباء
آنرا سماني
دانسته
اند،وبغدادي
غيرآن
ازطيورماهـي
بيان نموده
،پاي
اودرازترازسماني
ودررنگ
وپراندك
شباهتي به
سماني دارد.
وظاهرميشودكه
آنچه به تركي
بلده
ودرتنكابن
لسه بال
نامندعبارت
ازآن باشد.
وازجنس سماني
است كه به
تركي
بيلدرچين
گويند
ودرمكان بي
آب نمي باشد
وازكثرت
باران
بسياروازعدم
آن كم مي باشد.
گرم وخشك
وسريع
النحدار2
ازمعد ومحرك
باه 3 ومورث 4 تشنگي
وحكه 5 وبثور6
و مصلحن 7 ترشي ها
وروغنها
وپخته او
بهتراز
كبابست .( تحفه حكيم
مومن تحفى
المومنين
نوشته حكيم
مومن تنكابني
)
َسْلوَي
: به فتح سين
وسكون لام
وفتح واو و يا
به هندي لوا
گويند ماهى
آن اكثراطباء
آنراسماني
دانسته اند
وبغدادي
8غيرآن
گفته كه
ازطيور آبي
است
ودركنارآبها
مي باشد . ورنگ
پروبال او
اندك شباهتي
به سماني
دارد وپاهاي
او
درازترازسماني
است وحكيم
ميرمحمد مؤمن
درتحفى
المومنين
نوشته ظاهراً
آنچه را به
تركي بلده
ودرتنكابن
لسه بال
نامند عبارت
ازآن باشد چه
ازجنس سماني
است كه به
تركي
بيلدرچين
گويند و
درمكان بي آب
نمي باشد
وازكثرت
باران
بسياروازعدم
باران كم مي
باشد. طبيعى
آن گرم وخشك
وگرمي ازآن
زياده ازخشكي
، افعال
وخواص
ازبهترين
طيورآبي است
وسريع
النحدارازمعده
محرك باه
ومورث تشنگي
ومحرك حكه
وبثور واكثار9
آن مكرب 10، ومصلح 11آن ،
طبخ آن
باحموضات12
وادهان 13،پخته آن
بهترازكباب
آن ، زيراكه
كباب آن
باسهوكت14وبطي
الزوُل 15است
ازمعده
ودرهند
چهارقسم مي
شود وهريك به
نامي
مشهور.....بزعم16 اطباي
هند اول گرم
وتراست ودافع
سوداومانع
فساد ، آن دو
خشك وسيم سرد
وقيل الفذا17وچهارم
سردوترودافع
امراض خادث
ازخون فاسد
ودرسلوي كه
بربني
اسرائـيل
نازل مي شد
اختلاف است
ودركتب
تفاسير به
تفضيل
مذكوراست .
قرابادين
كبيرحكيم
علوي خراساني
زمان كريم
خان زند چاپ
سنگي 1280ه ق )
___________________________________________________________
1 - تنگي
نفس
2- زودگذز،
سريع الهضم
3
- مني ،
اسپرم ، قواي
تناسلي
4-
ايحادكننده
5
- خارش
6-
جوش ريزروي
پوست
7-
به صلاح
آورنده آن ،
دافع مضار
8
- مقصودازاين
بغدادي كه
درتخفه
نيزذكرشده
معلوم نشده
كيست ( ت )
9-
زيادي ،
افراط
10-سخت
،درشت وثقيل
11-
برطرف كننده
واصلاح كننده
12-
ترشيجات
13-
روغنها،
چربيها
14-
باددار، نفاخ
15- ديرهضم ،
ديرزوال
16- به اعتقاد
17- سخت وثقيل كننده غذا